Η δικηγόρος Κασάτκινα-Κούσκου Σβετλάνα παρέχει νομικές συμβουλές και υπηρεσίες σχετικά με τη δικαστική ακύρωση της απόφασης επιστροφής και την αποκατάσταση της νομιμότητας της διαμονής στην Ελλάδα του υπηκόου τρίτης χώρας.
Αποφάσεις επιστροφής παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών - Εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 16 έως και 41 του Ν. 3907/ 2011.
Στο ΦΕΚ/7/Α/26-1-2011 δημοσιεύτηκε ο ν.3907/2011 «Ίδρυση υπηρεσίας Ασύλου και Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής, προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2008/ 115/ ΕΚ «σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη-μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών» και λοιπές διατάξεις» (ΕΕ L 348/24.12.2008).
Με τις διατάξεις των άρθρων 16 έως και 41 του υπόψη νόμου, ρυθμίζονται θέματα για την επιστροφή παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών. Ειδικότερα, το Κεφάλαιο Γ’ αποτελεί προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της ανωτέρω Οδηγίας.
Με τις διατάξεις της Οδηγίας θεσπίζεται μία εναρμονισμένη, σε επίπεδο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαδικασία επιστροφής του παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας, με στόχο την παύση της παράνομης παραμονής του. Ως «παράνομη παραμονή» χαρακτηρίζεται η παρουσία στην ελληνική επικράτεια κάθε υπηκόου τρίτης χώρας που δεν πληροί ή δεν πληροί πλέον τις προϋποθέσεις εισόδου, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 του Κώδικα Συνόρων του Σένγκεν, ή τις λοιπές προϋποθέσεις εισόδου παραμονής ή διαμονής της κείμενης νομοθεσίας.
Βασική αρχή της διαδικασίας αυτής συνιστά η παραδοχή ότι για κάθε παράνομα διαμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας θα πρέπει να εκδοθεί «απόφαση επιστροφής», ενώ προτεραιότητα θα πρέπει να δίνεται στην εκούσια επιστροφή, ιδίως όταν αφορά πρόσωπα με προηγούμενη νόμιμη διαμονή.
Ως «απόφαση επιστροφής» ορίζεται η διοικητική πράξη με την οποία κηρύσσεται ως παράνομη η παραμονή υπηκόου τρίτης χώρας και του επιβάλλεται η υποχρέωση επιστροφής:
α) στη χώρα καταγωγής του ή
β) σε χώρα διέλευσης, σύμφωνα με κοινοτικές ή διμερείς συμφωνίες επανεισδοχής ή άλλες ρυθμίσεις ή
γ) σε άλλη τρίτη χώρα, στην οποία αποφασίζει εθελοντικά να επιστρέψει και στην οποία γίνεται δεκτός.
Η επιστροφή του παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας πραγματοποιείται σε δύο στάδια:
- είτε με την οικειοθελή συμμόρφωσή του, κατά την οποία τηρείται η υποχρέωση επιστροφής εντός της προθεσμίας που ορίζεται για το σκοπό αυτό στην οικεία απόφαση επιστροφής,
- είτε, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης εντός της προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης, με την εκτέλεση της απόφασης επιστροφής με αναγκαστική απομάκρυνση. Η απομάκρυνση αποτελεί την υλική ενέργεια της απόφασης επιστροφής, και συνίσταται στην φυσική μεταφορά του υπηκόου τρίτης χώρας εκτός ελληνικής επικράτειας, εφόσον ο ενδιαφερόμενος δεν επιστρέφει οικειοθελώς.
Απόφαση επιστροφής
Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 21 εισάγεται η υποχρέωση για τις οικείες υπηρεσίες Αλλοδαπών και Μετανάστευσης των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και τη Διεύθυνση Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, να εκδίδουν απόφαση επιστροφής για υπήκοο τρίτης χώρας αποκλειστικά και μόνο, στις ακόλουθες περιπτώσεις:
- απόρριψης αιτήματος για αρχική χορήγηση άδειας διαμονής,
- απόρριψης αιτήματος για ανανέωση άδειας διαμονής,
- ανάκλησης εκδοθείσας άδειας διαμονής,
- απόρριψης αιτήματος λόγω μη εμπρόθεσμης υποβολής από τον υπήκοο τρίτης χώρας αιτήματος ανανέωσης της άδειας διαμονής του.
Εφιστούμε ιδιαίτερα την προσοχή σας στην περίπτωση που οι αρμόδιες αρχές του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη εισηγούνται την ανάκληση άδειας διαμονής ή απόρριψη αιτήματος για χορήγηση ή ανανέωση άδειας διαμονής και έκδοση απόφασης επιστροφής σε υπηκόους τρίτων χωρών, λόγω συνδρομής στο πρόσωπό τους λόγων που τους καθιστούν επικίνδυνους για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.
Περιπτώσεις προστασίας από την επιστροφή
( Άρθρο 41 του ν.3907/2011)
Απαγορεύεται η έκδοση απόφασης επιστροφής εφόσον πρόκειται για υπήκοο τρίτης χώρας που ανήκει σε μία από τις κατωτέρω κατηγορίες:
α. είναι ανήλικος και οι γονείς ή τα πρόσωπα που έχουν την επιμέλεια του διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα.
β. είναι γονέας ημεδαπού ανηλίκου και έχει την επιμέλεια ή έχει υποχρέωση διατροφής, την οποία εκπληρώνει
γ. έχει υπερβεί το 80ό έτος της ηλικίας του
δ. είναι ανήλικος στον οποίο έχουν επιβληθεί αναμορφωτικά μέτρα με απόφαση του
Δικαστηρίου Ανηλίκων
ε. οι έγκυες γυναίκες κατά τη διάρκεια της κύησης και για έξι μήνες μετά τον τοκετό.
στ. διαπιστώνεται η ομογενειακή του ιδιότητα
Επισημαίνεται ότι δεν απαγορεύεται η επιστροφή του υπηκόου τρίτης χώρας στις ανωτέρω περιπτώσεις β, γ και στ, όταν αυτός είναι επικίνδυνος για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία.
