Πενταετής άδεια διαμονής για σύντροφο βάσει συμφώνου συμβίωσης με Έλληνα πολίτη

Το σύμφωνο συμβίωσης αποτελεί θεσμό του ελληνικού οικογενειακού δικαίου με πλήρη νομική αναγνώριση. Σύμφωνα με τον ν. 4356/2015, συνάπτεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο από δύο ενήλικα πρόσωπα, ανεξαρτήτως φύλου, και παράγει έννομα αποτελέσματα από την καταχώρισή του στο αρμόδιο ληξιαρχείο. Η νομική του λειτουργία εκτείνεται και στο δίκαιο αλλοδαπών, ιδίως όταν συνδέεται με αίτημα νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα.

Στην περίπτωση όπου ο ένας σύντροφος είναι Έλληνας πολίτης και ο άλλος πολίτης τρίτης χώρας, το σύμφωνο συμβίωσης μπορεί να αποτελέσει τη βάση για χορήγηση δελτίου διαμονής ως μέλος οικογένειας Έλληνα. Ο Κώδικας Μετανάστευσης αναγνωρίζει ρητά ως μέλος οικογένειας Έλληνα πολίτη τον ή τη σύντροφο με τον οποίο έχει συναφθεί σύμφωνο συμβίωσης, εφόσον αυτό καταρτίστηκε στην Ελλάδα ή ενώπιον ελληνικής προξενικής αρχής. Εφόσον συντρέχουν και οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις, ο πολίτης τρίτης χώρας μπορεί να ζητήσει τη χορήγηση δελτίου διαμονής τύπου Ο.3.

Σύμφωνο συμβίωσης και ομόφυλα ζευγάρια

Οι ρυθμίσεις αυτές εφαρμόζονται και σε ομόφυλα ζευγάρια. Το ελληνικό δίκαιο αναγνωρίζει το σύμφωνο συμβίωσης ως θεσμό που συνάπτεται από δύο ενήλικα πρόσωπα ανεξαρτήτως φύλου, επομένως η δυνατότητα θεμελίωσης δικαιώματος διαμονής δεν εξαρτάται από το αν το ζευγάρι είναι ετερόφυλο ή ομόφυλο, αλλά από τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων και από την πραγματική ύπαρξη οικογενειακής σχέσης. Όπου η νομοθεσία και η διοίκηση αναφέρονται σε σύζυγο ή σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης, η προστασία αυτή καταλαμβάνει και τα ομόφυλα ζευγάρια, εφόσον το σύμφωνο έχει καταρτιστεί έγκυρα και μπορεί να ληφθεί υπόψη από τη διοίκηση.

Σύμφωνο συμβίωσης με πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που κατοικεί στην Ελλάδα

Αν ο ένας σύντροφος δεν είναι Έλληνας πολίτης αλλά πολίτης άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η σχέση μπορεί επίσης να θεμελιώσει δικαίωμα διαμονής για τον πολίτη τρίτης χώρας, αρκεί ο πολίτης της ΕΕ να κατοικεί στην Ελλάδα και να ασκεί εδώ δικαίωμα διαμονής. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το καθεστώς που ισχύει για τα μέλη οικογένειας Έλληνα πολίτη (δελτίο διαμονής τύπου Ο.3), αλλά το ειδικό καθεστώς που αφορά τα μέλη οικογένειας πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δελτίο διαμονής μέλους οικογένειας πολίτη ΕΕ). Για τον λόγο αυτό, όταν υπάρχει σύμφωνο συμβίωσης με πολίτη της ΕΕ που διαμένει στην Ελλάδα, ο φάκελος πρέπει να υπαχθεί από την αρχή στη σωστή νομική κατηγορία. Εφόσον υπάρχει έγκυρο σύμφωνο και πραγματική κοινή ζωή στην Ελλάδα, η υπόθεση πρέπει να εξετάζεται με βάση το κατάλληλο νομικό πλαίσιο.

Η αρχική χορήγηση δελτίου διαμονής τύπου Ο.3

Το δελτίο διαμονής τύπου Ο.3 αφορά τα μέλη οικογένειας Έλληνα πολίτη που είναι πολίτες τρίτων χωρών και εισέρχονται ή διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα. Η διάρκεια ισχύος του είναι πέντε έτη.

Για τον ή τη σύζυγο ή σύντροφο Έλληνα πολίτη, η αίτηση υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία μετανάστευσης εντός της ισχύος της Schengen Visa με την οποία έγινε η είσοδος στη χώρα.

Ο έλεγχος δημόσιας τάξης και η εξατομικευμένη κρίση

Η αίτηση εξετάζεται με βάση τα ιδιαίτερα στοιχεία κάθε υπόθεσης. Σε ζητήματα δημόσιας τάξης και ασφάλειας, η διοίκηση δεν μπορεί να στηρίζεται σε γενικές ή αφηρημένες εκτιμήσεις. Για την απόρριψη αίτησης απαιτείται ειδική αιτιολογία, συνδεδεμένη με την προσωπική συμπεριφορά του ενδιαφερομένου και με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας.

Προηγούμενες ποινικές καταδίκες δεν αρκούν, από μόνες τους, για να δικαιολογήσουν απόρριψη. Η συμπεριφορά του αιτούντος πρέπει να συνιστά πραγματική, ενεστώσα και αρκούντως σοβαρή απειλή κατά θεμελιώδους συμφέροντος της κοινωνίας. Αιτιολογίες που δεν συνδέονται με τα πραγματικά δεδομένα της συγκεκριμένης υπόθεσης ή βασίζονται σε λογική γενικής πρόληψης δεν πληρούν τις απαιτήσεις του νόμου.

Δικαιώματα που απορρέουν από το δελτίο διαμονής

Ο ή η σύζυγος ή σύντροφος, ανεξαρτήτως ιθαγένειας, καθώς και οι κατιόντες που κατέχουν Δελτίο Διαμονής, Δελτίο Μόνιμης Διαμονής ή Δελτίο Προσωποπαγούς Δικαιώματος Διαμονής έχουν πρόσβαση σε εξαρτημένη εργασία, παροχή υπηρεσιών ή έργου και επαγγελματική δραστηριότητα.

Το καθεστώς αυτό παρέχει στον ενδιαφερόμενο τη δυνατότητα να διαμένει νόμιμα στη χώρα και να συμμετέχει στην οικονομική και επαγγελματική ζωή χωρίς να απαιτείται χωριστή άδεια για εργασία. Για πολλά ζευγάρια, το σύμφωνο συμβίωσης συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση σταθερού καθεστώτος διαμονής στην Ελλάδα.

Μετάβαση σε μόνιμη διαμονή

Με τις πρόσφατες τροποποιήσεις του Κώδικα Μετανάστευσης, το δελτίο διαμονής μέλους οικογένειας Έλληνα συνδέεται πλέον με ειδικό καθεστώς μόνιμης διαμονής. Εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, το Δελτίο Διαμονής κατά τη λήξη της ισχύος του μετατρέπεται σε Δελτίο Μόνιμης Διαμονής τύπου Μ.3, το οποίο ισχύει για 10 έτη.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι τα μέλη οικογένειας Έλληνα που διαμένουν νομίμως στην Ελλάδα μαζί του για συνεχές χρονικό διάστημα πέντε ετών αποκτούν δικαίωμα μόνιμης διαμονής.

Το Δελτίο Μόνιμης Διαμονής ανανεώνεται κάθε δέκα έτη. Μετά την απόκτησή του, το δικαίωμα χάνεται μόνο αν ο ενδιαφερόμενος απουσιάσει από την Ελλάδα για διάστημα που υπερβαίνει τα δύο συνεχόμενα έτη. Ο νόμος ορίζει επίσης ότι διακοπή της διαμονής, η οποία δεν υπερβαίνει τα δύο συνεχόμενα έτη από τη λήξη του Δελτίου Διαμονής, δεν θίγει το δικαίωμα απόκτησης Δελτίου Μόνιμης Διαμονής.

Προσωποπαγές δικαίωμα διαμονής μετά τη λύση της σχέσης ή σε εξαιρετικές περιστάσεις

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρύθμιση για το προσωποπαγές δικαίωμα διαμονής. Το δικαίωμα αυτό αφορά μέλη οικογένειας Έλληνα που είναι πολίτες τρίτων χωρών και διατηρείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.

Η πρώτη περίπτωση είναι ο θάνατος του Έλληνα πολίτη, εφόσον το μέλος της οικογένειας είχε διαμείνει στην Ελλάδα τουλάχιστον επί ένα έτος πριν από τον θάνατο. Η δεύτερη περίπτωση είναι η λύση του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης, εφόσον ο γάμος ή το σύμφωνο είχε διαρκέσει τουλάχιστον τρία έτη πριν από την έναρξη της σχετικής διαδικασίας ή πριν από τη λύση, και από αυτά το ένα έτος στην Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει και όταν η επιμέλεια των τέκνων έχει ανατεθεί νομίμως στον σύζυγο ή σύντροφο που είναι πολίτης τρίτης χώρας. Η τρίτη περίπτωση αφορά ιδιαιτέρως δυσχερείς καταστάσεις, όπως περιστατικά οικογενειακής βίας κατά το διάστημα ισχύος του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης.

Για τη χορήγηση Δελτίου Προσωποπαγούς Δικαιώματος Διαμονής απαιτείται αίτηση μέσα σε δύο μήνες από την επέλευση του γεγονότος που θεμελιώνει το δικαίωμα. Ο ενδιαφερόμενος πρέπει επίσης να αποδείξει ότι εργάζεται ή ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα, ή ότι διαθέτει επαρκείς πόρους για τον ίδιο και τα μέλη της οικογένειάς του και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας στην Ελλάδα, ή ότι είναι μέλος ήδη συσταθείσας στην Ελλάδα οικογένειας προσώπου που πληροί τις ίδιες προϋποθέσεις.

Το Δελτίο Προσωποπαγούς Δικαιώματος Διαμονής χορηγείται για πέντε έτη και μπορεί να ανανεώνεται για πέντε έτη κάθε φορά.

Πότε το δελτίο δεν χορηγείται ή ανακαλείται

Η διοίκηση μπορεί να μην χορηγήσει, να ανακαλέσει ή να μην ανανεώσει το δελτίο διαμονής όταν αποδειχθεί ότι χρησιμοποιήθηκαν ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες, πλαστά ή παραποιημένα έγγραφα ή άλλα παράνομα μέσα. Το ίδιο ισχύει σε περιπτώσεις κατάχρησης δικαιώματος ή απάτης, όπως όταν η οικογενειακή σχέση εμφανίζεται μόνο τυπικά και δεν αντιστοιχεί σε πραγματικό οικογενειακό βίο.

Έλεγχος μπορεί επίσης να γίνει όταν διαπιστώνεται ότι ο γάμος, το σύμφωνο συμβίωσης ή άλλη οικογενειακή σχέση συνήφθη με κύριο σκοπό την καταστρατήγηση του νόμου και την απόκτηση δικαιώματος διαμονής. Για τον λόγο αυτό, εκτός από την τυπική ύπαρξη του συμφώνου, έχει σημασία και η τεκμηρίωση της πραγματικής κοινής ζωής.

Συμπέρασμα

Το σύμφωνο συμβίωσης μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για τη χορήγηση δελτίου διαμονής σε πολίτη τρίτης χώρας που είναι σύντροφος Έλληνα πολίτη, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου και ο φάκελος υποστηρίζεται με τα αναγκαία στοιχεία. Το σχετικό καθεστώς περιλαμβάνει πενταετές Δελτίο Διαμονής τύπου Ο.3, πρόσβαση στην εργασία και τη δυνατότητα μετάβασης σε Δελτίο Μόνιμης Διαμονής τύπου Μ.3 μετά τη συμπλήρωση των νόμιμων προϋποθέσεων. Παρέχεται επίσης δυνατότητα διατήρησης δικαιώματος διαμονής σε περιπτώσεις λύσης της σχέσης, θανάτου του Έλληνα πολίτη ή άλλων σοβαρών περιστάσεων που προβλέπονται στον νόμο.

Για την επιτυχή υποστήριξη της αίτησης, κρίσιμα στοιχεία είναι η σωστή υπαγωγή στις εφαρμοστέες διατάξεις, η εμπρόθεσμη υποβολή, η πληρότητα του φακέλου και η επαρκής τεκμηρίωση της πραγματικής οικογενειακής σχέσης.

Το γραφείο μας αναλαμβάνει υποθέσεις αδειών διαμονής με ιδιαίτερη έμφαση στις περιπτώσεις μελών οικογένειας Έλληνα πολίτη, με πλήρη νομική καθοδήγηση από την αρχική αξιολόγηση έως την κατάθεση και υποστήριξη του φακέλου. Για εξατομικευμένη εκτίμηση της υπόθεσής σας και σωστή προετοιμασία της διαδικασίας, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.